6 Redenen waarom social media zo verslavend is | Primal Focus
arrow_drop_up arrow_drop_down
26 augustus 2020 

6 Redenen waarom social media zo verslavend is | Nee.. het is geen toeval

Social media heeft de laatste jaren een centrale rol in onze westerse wereld ingenomen. Bijna alle lagen van de samenleving hebben er aan moeten geloven. De ontwikkelingen zijn de laatste tijd zo hard gegaan dat de eerste serieuze gevallen van social media verslavingen aan het licht komen. Zelfs steeds meer bekende influencers nemen een tijdelijke social media stop. Ze komen er openlijk voor uit dat de constante prikkeling die gepaard gaat met hun dagelijkse verschijning op de platforms wel degelijk zijn tol eist. Aan de andere kant geven ze ook direct toe dat deze beslissing hen zwaar valt. Niet alleen hun leven, maar ook die van vele anderen, is gebaseerd op dagelijkse prikkels van social media. Sommige mensen kunnen simpelweg geen dag zonder. Maar hoe komt het nou dat social media zo verslavend werkt?

social media apps smartphone

Heb jij deze social media apps op je smartphone?

Het is geen toeval dat we massaal op social media zitten

Nederlanders maken in 2020 gemiddeld meer dan 1,5 uur per dag gebruik van social media. Bij kinderen tussen de 15 en 19 jaar ligt dit gemiddelde zelfs op 2,5 uur per dag. Het zit inmiddels diep in ons dagelijks bestaan ingebakken. De grote platforms als Facebook, Instagram en Snapchat doen er uiteraard alles aan om dit te behouden. Zolang deze vormen van social media voor zoveel mogelijk mensen interessant blijven, zullen ze hun onverdeelde aandacht hierop richten. Hierdoor wordt social media vanaf de andere kant weer enorm interessant voor adverteerders. Facebook verdient bakken met geld aan de verkoop van advertenties en hier is uiteraard niks mis mee. Het is alleen wel zaak dat ze deze onverdeelde aandacht blijven behouden en dat doen ze op de volgende manieren.

Social Media Gebruik Nederland 2020

Toename van Social Media gebruik in Nederland (2020). (Bron: NOS)

Wat social media zo verslavend maakt

Om de retentie en nieuwe aanwas van gebruikers zo hoog mogelijk te houden, doen de ontwikkelaars er alles aan om hun platformen zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken. Daarnaast zal je ook veel zien dat ze de software zo afstemmen dat het de grootst mogelijke hoeveelheid voldoening te weeg kan brengen onder de gebruikers. Denk bijvoorbeeld aan het helder rode hartje van de like button. Wiens bloed gaat hier nou niet sneller van stromen? Zo zal je zien dat er nog een groot aantal voorbeelden zijn van features die puur ontwikkeld zijn om jou in je greep te krijgen.

bewust verslavende elementen social media

Reken maar dat ze er bij Facebook werk van maken om de gebruikersbeleving zo verslavend mogelijk te maken (en gelijk hebben ze).

1 Je verzamelt sociale waardering in de vorm van likes

Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om likes te verzamelen op Facebook of Instagram. Vaak gaat dit stukken makkelijker dan sociale waardering verdienen in het echte leven. Dat is namelijk een lange termijn proces waar doorgaans veel aan vooraf gaat. Vandaar dat het voor veel mensen verleidelijk is om de korte termijn oplossing te zoeken in het vergaren van likes op social media.

Social media likes tegenover echte likes

Voor onze hersenen maakt het niet eens zo gek veel uit of we nu een social media like krijgen of dat we een complimentje krijgen op de werkvloer. Beide prikkels zijn een reden voor je brein om dopamine vrij te maken in een gebiedje dat de Nucleus Accumbens heet. Deze structuur is onderdeel van het Reward Systeem. Dit is een inwendig mechanisme wat het mogelijk maakt om gevoelens van voldoening door dopamine vrijlating te koppelen aan het gedrag wat hier aanleiding toe gaf. Of je brein nu voldoening ervaart door dopamine release aan de hand van een like of een complimentje maakt voor het gevoel zoveel niet uit. De vraag voor jezelf is alleen welke blijk van sociale waardering uiteindelijk meer waarde heeft.

Nucleus Accumbens Dopamine social media

Wanneer we échte of virtuele likes ontvangen, wordt er dopamine vrij gemaakt in de Nucleus Accumbens. Hierdoor krijgen we een gevoel van voldoening.

2 Social media is door toegankelijkheid geïntegreerd in de samenleving

Een voordehandliggende reden van het massale social media gebruik is de grote toegankelijkheid. Het wordt met de dag gemakkelijker om je op social media te begeven. Internet wordt sneller, de apps gebruiksvriendelijker en zelfs de oudere generaties lijken om te kunnen springen met de huidige software. Bovendien is er sprake van een positieve spiraal: Omdat iedereen op social media zit, zit iedereen op social media. Zoals gezegd raakt het gebruik ervan steeds meer verweven met onze dagelijks bestaan. Je kunt er simpelweg niet meer omheen!

3 De angst om iets te missen – FOMO

Dit brengt ons direct bij de volgende reden waarom de moderne mens maar moeilijk van social media af kan blijven: Fear of missing out (FOMO). Omdat een aanzienlijk deel van onze sociale levens zich op het internet afspeelt, zou het zomaar eens kunnen zijn dat je iets mist als jij hier zelf niet contant op aanwezig bent. Je zou maar eens met je mond vol tanden staan als je niet mee kunt praten over het laatste grappige kattenfilmpje. Misschien gaat de nieuwe social media hype, zoals the ice bucket challenge, ook wel compleet aan je voorbij.  Deze angst speelt onbewust vaak een grotere rol dan we zelf toe durven geven.

fomo social media verslaving

Bijna iedereen op social media is wel eens getagd voor de ice bucket challenge.

4 Je kunt aandacht ontvangen met minimale inspanning

Omdat het toetreden tot social media zo laagdrempelig is, kiezen veel mensen het als optie om hun ei op kwijt te kunnen. Bovendien is het ook veel makkelijker om mensen vervolgens hier aandacht voor te schenken. Het is een feit dat mensen graag over zichzelf praten. Hier is in principe niks verkeerd mee (mits je het met mate doet natuurlijk). Wanneer we over onszelf praten, wordt er wederom meer dopamine afgegeven in ons brein. Het blijkt dat mensen gemiddeld in ruim een kwart van hun conversaties over zichzelf praten. Nu is het zo dat we op social media meer dan twee keer zoveel over onszelf praten. In wel ongeveer 80% van de conversaties.

Op social media over jezelf praten

Ongeveer 80% van de social media posts gaan over de plaatser zelf.

5 Positiviteit in overvloed

Het is je misschien opgevallen dat social media berichten bijna altijd een positieve kern of boodschap bevatten. Gelukkig hebben we allemaal ook veel positiviteit te delen. Het jammere is wel dat we wederom steeds vaker kiezen om dit via social media te doen. We leggen minder de nadruk op het delen van positieve gebeurtenissen en prestaties in het echte leven. Uiteraard heeft dit wederom te maken met de toegankelijkheid van social media. Bovendien is het mogelijk om in korte tijd veel mensen te bereiken. Je kunt binnen minuten tientallen of honderden likes ontvangen. Hier slaan je dopamine meters wederom van uit en jij voelt je op korte termijn weer heerlijk voldaan.

Positiviteit social media verslavend

Alleen positiviteit haalt social media. Daarom is het juist logisch dat mensen hier graag tijd op spenderen. Er is al genoeg ellende in de échte wereld.

6 Het is een plaats om negatieve emoties tijdelijk niet te hoeven voelen

Er zit nog een grote keerzijde aan het feit dat social media alleen maar positieve gebeurtenissen en vermakelijke posts bevat. Dit maakt het namelijk een ideale uitvlucht voor mensen waarmee het tijdelijk even minder lekker gaat. Het is verleidelijk om de problemen van het echte leven even te ontvluchten door je te laten verwarmen door alle positiviteit op je tijdlijn. Helaas is deze verwarming maar van korte duur. Zodra jij je telefoon uitzet ben je weer terug bij af.

social media verslavende uitvlucht echte leven

Het positieve social media is een ideale uitvlucht van het zo nu en dan harde échte leven.

Let op! Hier ligt verslaving op de loer

Laat dit nou exact de situatie zijn waarin het gevaarlijk wordt. Wanneer je negatieve gevoelens van somberheid of verveling probeert te verhelpen door op Instagram te gaan scrollen, zet je wederom je reward systeem in actie. Je brein beloont je nu met dopamine en niet omdat je iets leuk of fijns hebt gedaan, maar omdat je een negatieve emotie hebt onderdrukt. Wederom legt je brein onbewust een positieve associatie tussen de dopamine kick en het emotie-ontwijkend gedrag op social media. Hierdoor ben je in de toekomst steeds meer geneigd om op deze manier negatieve gevoelens te onderdrukken (aan de hand van operante conditionering). Dit zijn de momenten waarop er een gedragsverslaving op de loer ligt.

Een makkelijker korte termijn alternatief

Nu begrijp je waarschijnlijk waarom het zo moeilijk is om die Instagram, Facebook, Snapchat en Linkedin app te negeren. Er zijn zoveel dingen op te vinden die ons tijdelijk gelukkig maken. Vaak kun je dit gevoel van voldoening ook nog eens binnen seconden of minuten gevonden krijgen. Vele malen sneller dan dat je sociale waardering in het echte leven kunt verdienen. Het is helemaal niet gek dat sommige mensen vastlopen op sociale media. Als je maar weet dat er altijd een manier is om je gedrag en associatie met social media te veranderen.

Wil je hier meer over weten? Check dan ons Ebook over Dopamine Fasting. Hierin vertellen we alles over ”afwijkend” gedrag rondom digitale en moderne innovaties zoals social media, maar ook gamen, Netflixen, online-shoppen en gokken.

 

Over de schrijver
​Primal Focus is in eerste instantie puur bedoeld om bewustzijn rondom de mogelijkheden van het menselijk lichaam te verspreiden. Ik denk namelijk dat we steeds meer het contact met zowel ons fysieke- als mentale zelf kwijtraken. Dit leidt tot een negatieve spiraal waarin we onbewust omgaan met onze gezondheid. Als gevolg reageren onze lichaam en geest hier negatief op, waardoor wij weer vertrouwen verliezen in onze eigen biologie. Wanneer je leert over de behoeften van je lichaam en hieraan kunt voldoen, ben je in staat een langdurige samenwerking te starten. De nodige kennis staat aan de basis van dit proces. Op internet kun je haast op elke vraag een antwoord vinden, maar als je niet weet in welke context je dit antwoord moet plaatsen is de kennis weinig waard. Het doel van Primal Focus is om een zo groot mogelijke hoeveelheid kennis over leefstijl optimalisatie op een gestructureerde manier aan te bieden. Zo kun jij deze kennis tot je nemen, binnen een context plaatsen en toepassen voor een leuker, gezonder en beter leven.
Reactie plaatsen

We maken gebruik van cookies!