Vertraag het verouderingsproces op deze 6 manieren
arrow_drop_up arrow_drop_down
6 manieren om veroudering te remmen

6 Manieren om het verouderingsproces te vertragen

Al jaren zijn we bezig met een manier om het verouderingsproces te vertragen. In de geschiedenis van de mensheid is onze totale levensverwachting inmiddels met heel wat jaren toegenomen. Dit heeft onder andere te maken met ontwikkelingen op het gebied van hygiëne en schoon drinkwater. Ook beschikbaarheid van voldoende voeding en het minder voorkomen van oorlogen speelt een grote rol. Aangekomen in de 21ste eeuw lijkt het alsof we tegen een biologische barrière aanlopen. Is het menselijk lichaam wel bedoeld om veel ouder dan 80 jaar te worden? Desondanks, wordt het toch steeds meer duidelijk dat er wel degelijk methoden zijn om veroudering te vertragen.

Veroudering vertragen is een kwestie van voorkomen

Voordat we erachter kunnen komen wat we moeten doen om het verouderingsproces te remmen, moeten we eerst bepalen wat veroudering inhoudt. Gelukkig heeft de wetenschap op dit gebied recent een doorbraak gehad met het artikel: The Hallmarks of Aging. Hierin worden 9 oorzaken besproken die samen bijdragen aan de langzame achteruitgang van het menselijk lichaam. Over het algemeen worden ze veroorzaakt door een opstapeling van genetische fouten. Op den duur zorgen deze fouten voor een sneeuwbaleffect met uiteindelijk dodelijke ziekten als gevolg. Wil je veroudering remmen, dan zal je in eerste instantie deze genetische fouten moeten voorkomen. (1)

Ben je nog niet bekend met de kenmerken van ouderdom? Lees dan eerst het artikel: Het verouderingsproces: de redenen waarom jij ouder wordt. 

Voorkom het in gang zetten van het verouderingsproces

Je weet nu dat veroudering in gang wordt gezet door genetische veranderingen, fouten en mutaties. De drie belangrijkste kenmerken van veroudering die hier aan ten grondslag liggen zijn instabiliteit van het DNA, verkorting van je telomeren en epigenetische veranderingen. (1)

Om te kijken hoe we deze vormen van schade kunnen tegenhouden, moeten we gaan kijken door welke triggers ze in gang worden gezet. Dit verschilt per kenmerk van veroudering, dus laten we ze apart behandelen.

Oorzaken van instabiliteit van het DNA

Je DNA wordt voortdurend blootgesteld aan stressoren. Denk hierbij aan straling, oxidatieve stress, replicatiefouten en toxische stoffen. Gelukkig beschikt elke cel over materialen om deze schade op te sporen en te repareren. Omdat er dagelijks ontelbare vormen van schade en de bijbehorende reparaties plaatsvinden, gaat er wel eens iets mis. Zo kan het voorkomen dat er een fout in het DNA onopgemerkt blijft. Om opstapeling van dit soort fouten te voorkomen kun je dus 2 dingen doen. (2)

  1. Zorgen dat er zo min mogelijk aanleiding is voor schade aan je DNA. Dit doe je door straling, oxidatieve stress en innemen van toxische stoffen zo veel mogelijk te voorkomen.
  2. Zorgen dat je reparatie mechanismen zo goed mogelijk in staat zijn om je DNA te repareren, waar nodig. Hiervoor is een gevarieerd dieet en goede nachtrust belangrijk. Bovendien helpt het je lichaam de kans te geven zichzelf te repareren.

veroudering tegengaan DNA schadeZowel omstandigheden van binnen in de cel als van buitenaf kunnen het DNA beschadigen. Op de afbeelding zie je het soort schade (rood) dat ze aanrichten op het DNA met de bijbehorende reparatiemechanismen (blauw). (1)

Oorzaken van Telomeerverkorting

Telomeren beschermen de integriteit van je chromosomen met al hun erfelijke materiaal. Ze zitten op de uiteinden van chromosomen om ze stabiliteit te geven en te zorgen dat ze onderling niet in de war raken. Bij elke replicatie van chromosomaal materiaal gaat er een stukje van de telomeren verloren. Verkorting van telomeren wordt met veroudering geassocieerd. Wanneer ze schade ondervinden, verkorten ze sneller of raken ze buiten werking. Dit komt over het algemeen door dezelfde schade die instabiliteit van het DNA veroorzaakt. Denk hierbij dus aan straling, oxidatieve stress, replicatiefouten en toxische stoffen.

Oorzaken van Epigenetische veranderingen

DNA-methylatie en histonmodificatie zijn epigenetische processen die bepalen welke gedeelten van het DNA tot expressie komen. Wanneer deze processen verstoord raken, kunnen veel cellulaire processen hier onder komen te lijden. Doorslaggevend voor epigenetische veranderingen zijn de enzymen die de veranderingen uitvoeren, de signalen die aanleiding geven tot verandering en het materiaal dat epigenetische veranderingen ondergaat. 

Om te zorgen dat enkel de juiste epigenetische processen worden onderhouden, moet je zorgen voor de juiste signalen. Wil je bijvoorbeeld zorgen dat er genen tot expressie blijven komen die ertoe leiden dat je spierkracht behoudt? Zorg dan voor spier-stimulerende prikkels, zoals krachttraining. Ook voeding bevat veel epigenetische informatie. Hierdoor kan het onderhouden van een gevarieerd dieet zorgen voor het in stand houden van de juiste epigenetische processen. 

Mechanismen die doorslaggevend zijn in veroudering

Er zijn een aantal mechanismen die bij uitstek veel invloed hebben op de 3 bovengenoemde kenmerken van veroudering. Gelukkig zijn dit mechanismen waar je zelf controle over hebt aan de hand van je leefstijl en gedrag. Daarom denken we ook dat het wel degelijk mogelijk is om onze levensverwachting te verlengen. Het optimaliseren van de volgende processen zal hier een hoofdrol in spelen.

1 Vind balans in je metabolisme

Ons metabolisme bestaat anabole processen en katabole processen.

  • AnabolismeOpbouw van stoffen en weefsels, eiwitsynthese, celgroei, proliferatie en reparatie van DNA.
  • Katabolisme: Afbraak van stoffen naar kleinere onderdelen, herstructureren van cellulaire mechanismen en reiniging van cellen of celonderdelen door middel van autofagie.

Anabolisme wordt gestimuleerd door voldoende aanwezigheid van nutriënten en energie. Katabolisme daarentegen door een gebrek aan nutriënten, energie en blootstelling aan bepaalde vormen van stress. 

Een cyclus van anabolisme en katabolisme

Een gebalanceerd metabolisme, met afwisseling van katabolisme en anabolisme, is een vereiste voor uitstel van veroudering. In de juiste cyclus zorgt dit voor opbouw, groei en reparatie in tijden van overvloed en reiniging en optimalisatie in tijden van schaarste. Stimuleer je anabolisme overmatig, dan treedt er buitensporige celgroei en celdeling op. Hierbij verlies je de integriteit van belangrijke structuren als DNA en mitochondria. Als gevolg hiervan brandt je jouw lichaam sneller op dan nodig is. Hiermee werk je het in gang zetten van het verouderingsproces in de hand.

Wanneer katabolisme de overhand krijgt door ondervoeding of stress, stimuleer je veroudering net zo goed. Verhoogde blootstelling aan katabole stress zorgt onder anderen voor uitputting van je cellen en gebrek aan mogelijkheid tot reparatie. Juist de balans in je metabolisme biedt voldoende voordelen van zowel opbouw als afbraak om veroudering tegen te remmen.

In het westen neigt ons metabolisme geregeld te veel naar anabolisme. Wil je weten hoe je katabole processen als autofagie kunt stimuleren aan de hand van calorierestrictie om het verouderingsproces uit te stellen? Lees dan het artikel: Hoe vasten voor autofagie werkt.

2 Controleer je Bloedsuikerspiegel

Eén van de grootste obstakels in het remmen van veroudering in de westerse wereld is wellicht de bloedsuikerspiegel. Over het algemeen bestaat ons dieet voor het grootste gedeelte uit koolhydraten. Vaak worden deze ook nog gecombineerd met ontstekings verhogende producten die transvetten of plantaardige oliën bevatten. Voeg hier ook nog een calorieoverschot en sedentaire leefstijl aan toe en je hebt het recept voor een slecht gecontroleerde bloedsuikerspiegel en insuline resistentie.

Het gevolg hiervan is dat een verhoogde bloedsuikerspiegel op lange termijn zorgt voor nog meer ontsteking en oxidatieve schade. Hierdoor worden onder andere je immuunsysteem onder druk gezet. Ook loopt je DNA schade op door de oxidatieve stress, wat een direct aanleiding is voor versnelling van het verouderingsproces.

Een van de meeste effectieve manieren om je bloedsuikerspiegel onder controle te krijgen, is het ketogeen dieet. Lees hier meer over in het artikel: Wat is het keto/ketogeen dieet?

3 Verminder bronnen van Ontsteking

We hebben zojuist besproken dat ontstekingen je immuunsysteem onder druk zetten. Hierdoor is het minder goed in staat om het lichaam waar nodig te ondersteunen. Het gevolg is dat je verweer tegen infecties lager is, allerlei vormen van schade minder goed gerepareerd kunnen worden en andere bronnen van ontsteking niet gedempt worden. Al deze gevolgen leiden weer tot verhoogde (oxidatieve) stress en daardoor versnelde veroudering. (3,4)

verouderingsproces remmen ontstekingOntsteking draagt bij aan achteruitgang van het immuunsysteem bij veroudering. (4)

4 Respecteer het Circadiaans Ritme

Het circadiaans ritme is vormt je innerlijke biologische klok. Dit mechanisme zorgt voor de aansturing van talloze ritmische processen in je lichaam. Denk hierbij aan dag-nacht cyclus, hormoonhuishouding en energiestatus. Wanneer je in harmonie leeft met je circadiaans ritme, zorg je voor optimale ondersteuning van deze ritmische processen. Als je een keer uit balans raakt, door bijvoorbeeld slechte slaap, nachtelijk snacken of gebrek aan daglicht, heeft dit gevolgen voor je gezondheid. Gevolgen van een disbalans in je circadiaans ritme kunnen het volgende inhouden:

  • Slecht gereguleerde bloedsuikerspiegel en insuline resistentie
  • Verminderde werking van je immuunsysteem
  • Onvermogen om cellulaire schade te repareren
  • Verhoogde vatbaarheid voor ontstekingen en oxidatieve schade

Het respecteren van je dag-nacht patronen met alle bijbehorende vereisten kan versnelde veroudering dus voorkomen. Wil je meer weten over het circadiaans ritme en hoe je deze het beste na kunt leven? Bekijk dan het artikel: Wat is het circadiaans ritme en hoe werkt het?

5 Stimuleer regelmatig Hormese

Hormese is de grote drijfveer achter weerbaarheid tegen stress. Wanneer je wordt blootgesteld aan milde stressoren, zoals lichamelijke inspanning of kou, ondervindt je lichaam hier eerst lichte schade aan. Vervolgens gaat het zich weer herstellen, waardoor je lichaam in de toekomst beter in staat is om met de betreffende stressor om te gaan. Met andere woorden: Milde stress zorgt er voor dat je lichaam sterker wordt. Belangrijke hormetische stressoren voor het voorkomen van ouderdom zijn:

  • Lichamelijke inspanning. Zowel krachttraining, uithoudingsvermogen, hoge intensiteit en flexibiliteit zijn hierbij belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan tijdelijke verhoging van oxidatieve stress door sporten. Hierdoor kunnen je cellen in de toekomst beter omgaan met andere bronnen van oxidatieve schade. 
  • Extreme hitte en kou. Ze zetten je immuunsysteem op scherp en rekenen af met ontsteking. Hierdoor profiteer je later van een sterker immuunsysteem.
  • Mentale inspanning. Door jezelf mentaal uit te dagen, blijven je neurale verbindingen behouden. Dit beschermt tegen neurodegeneratieve ziekten als Alzheimer. 

Hormese vindt op talloze manieren plaats in het menselijk lichaam. Om te profiteren van voordelen op het gebied van levensduur, moet je jezelf constant bloot blijven stellen aan milde stressoren. 

Verouderingsproces remmen door hormeseBij lage doseringen treedt er een positief hormetisch effect op. Bij hogere doseringen van dezelfde stof of stressor is de schade aan het lichaam groter dan de voordelen van het herstel.

6 Zorg voor voldoende Fytonutriënten in je dieet

Er zijn meerdere manieren waarop je door aanpassingen in je dieet veroudering kunt remmen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het binnenkrijgen van fytonutriënten. Dit zijn voedingsstoffen de voornamelijk in planten terug te vinden zijn. Op meerdere manieren dragen ze bij aan levensverlenging en het uitblijven van ouderdomsziekten. Er zijn verschillende manieren waarop fytonutriënten het verouderingsproces tegengaan. (5)

  • Fytonutriënten zorgen voor minder schade door oxidatieve stress. Dit doen ze direct door eigenhandig reactieve zuurstofdeeltjes weg te vangen. Ook kunnen ze hier indirect voor zorgen door productie van antioxidanten zoals glutathion te stimuleren.
  • Fytonutriënten kunnen AMPK en sirtuines stimuleren. Dit geeft vergelijkbare voordelen op het gebied van levensduur als calorierestrictie en vasten, zonder dat je dit daadwerkelijk hoeft te doen. Uiteraard is een combinatie van beide nog voordeliger. 
  • Fytonutriënten leiden tot verminderde ontstekingswaarden. Ze zorgen overwegend voor remming van NF-kB. Deze factor speelt een belangrijke rol in de regulatie van pro-inflammatoire mediatoren.
  • Fytonutriënten stimuleren autofagie. Hierdoor is het ook mogelijk om van de voordelen van autofagie te profiteren, zonder dat je hiervoor lange tijd hoeft te vasten. Wederom is een combinatie van beide weer effectiever. 

De bovengenoemde processen spelen een belangrijke rol in het vertragen van het verouderingsproces. Daarom zijn fytonutriënten een essentieel onderdeel van een dieet voor een duurzamer leven.

Verleng je leven en rem het verouderingsproces!

Je weet nu welke processen er aan de basis van veroudering liggen. Belangrijker nog, is dat je een aantal doorslaggevende methoden kent om te voorkomen dat veroudering zijn werk kan doen. Wanneer je zorgt dat deze principes gebalanceerd terug komen in je leefstijl, dan is het wellicht goed mogelijk om invloed uit te oefenen op de manier waarop je veroudert. 

Referenties

  1. López-Otín, C., Blasco, M. A., Partridge, L., Serrano, M., & Kroemer, G. (2013). The hallmarks of aging. Cell, 153(6), 1194–1217. https://doi.org/10.1016/j.cell.2013.05.039
  2. Hoeijmakers JH. DNA damage, aging, and cancer. N Engl J Med. 2009;361:1475–1485.
  3. Weiskopf D. Weinberger B. Grubeck-Loebenstein B. The aging of the immune system. Transpl Int. 2009;22:1041–1050.
  4. Ponnappan, S., & Ponnappan, U. (2011). Aging and immune function: molecular mechanisms to interventions. Antioxidants & redox signaling, 14(8), 1551–1585. https://doi.org/10.1089/ars.2010.3228
  5. Si, H., & Liu, D. (2014). Dietary antiaging phytochemicals and mechanisms associated with prolonged survival. The Journal of nutritional biochemistry, 25(6), 581–591. https://doi.org/10.1016/j.jnutbio.2014.02.001
Reactie plaatsen
We maken gebruik van cookies!