De slaapcyclus en verschillende slaapfases | Begrijpelijke uitleg
arrow_drop_up arrow_drop_down
Dit zijn de 5 fases van slaap | Zo werkt een slaapcyclus

Dit zijn de 5 fases van slaap | Zo werkt een slaapcyclus

Onze slaap is in te delen in verschillende fases. Bij elkaar vormen deze slaapfases samen een cyclus. Elke slaapcyclus duurt ongeveer 1,5 tot 2 uur. De verschillende slaapfases hebben elk specifieke kenmerken en functies. Voor een goede nachtrust is het belangrijk dat elke slaapfase op de juiste manier aan bod komt. Met name de diepe slaapfase en REM-slaapfase zijn de momenten waarop er doorslaggevende processen plaatsvinden in je lichaam en brein. In dit artikel bespreken we alles wat je moet weten over de slaapcyclus.

Slaapcyclus en slaapfasesTerwijl je slaap gebeurt er van alles in je lichaam en brein tijdens de verschillende slaapfases 

Dit zijn de de fases van een slaapcyclus

Elke slaapcyclus is opgebouwd uit verschillende fases met hun eigen kenmerken. De fases kunnen op basis van hun bijbehorende patroon aan hersengolven van elkaar onderscheiden worden. Uiteraard heb je hier medische apparatuur voor nodig waarmee je deze golven kunt meten. De hersengolven zeggen iets over de staat van jouw brein in de betreffende fase van de slaapcyclus. Aan de hand van de veranderende hersengolven zijn er 5 slaapfases te onderscheiden. De eerste 4 noemen we non-REM slaap en de vijfde REM-slaap. Laten we beginnen met de eerste 4 fases van de slaapcyclus.

Slaapfase 1: De Inslaapfase

Dit is een relatief korte fase van de slaapcyclus (ongeveer 15 minuten). Je lichaam en hersenen bereiden zich voor op het slapen gaan. Je hersenactiviteit neemt langzaam af en de prikkelgeleiding naar je brein wordt langzamerhand gedempt via de hersenstam.

Slaapfase 2: Lichte slaap

Dit is de eerste 'echte' vorm van slaap, waarbij er een duidelijke daling van je bewustzijn plaatsvindt. Je spieren ontspannen en je hartslag en ademhalingsfrequentie dalen. Deze fase duurt meestal wat minder dan een uur.

slaapcyclus diepe fase
De 4 fasen van non-REM-slaap richten zich voornamelijk op het fysieke herstel van lichaam en brein. (bron: oura.com)

Soms zal je merken dat je een spiertrekking hebt. Ook daalt je lichaamstemperatuur. De prikkelgeleiding van je zintuigen via de hersenstam naar de rest van je hersenen neemt nog verder af. Hierdoor worden prikkels niet meer verwerkt en zul je niet snel wakker worden van gebeurtenissen uit je omgeving. Enkel als het grote prikkels zijn, zoals harde geluiden of aanrakingen.

Slaapfase 3: Overgangsfase naar Diepe slaap

Je lichaam maak zich gereed om van lichte slaap te vertrekken naar een onverstoorbare diepe fase van de slaapcyclus. Dit proces duurt ongeveer 5 minuten. Hiervoor moet het brein zijn prikkelgeleiding nog verder omlaag brengen. Wanneer dit gebeurd is, zullen enkel nog extreem grote en aanhoudende omgevingsprikkels in staat zijn je bewustzijn te bereiken om je te wekken. Geur (bijvoorbeeld brandlucht) is de enige waarneming die nog ongeremd je bewustzijn kan binnendringen.  

Slaapcyclus duur fases
Om je een beeld te geven van de verdeling qua tijdsbesteding per slaapfase. (bron: oura.com)

Slaapfase 4: Diepe slaap

In fase 4 van de slaapcyclus ligt de focus op lichamelijk herstel (duurt ongeveer 30 minuten). Eenmaal in diepe slaap aangekomen, is je lichaamstemperatuur nog verder gedaald. Ook je bloeddruk, hartslag en ademhalingsfrequentie hebben hun dieptepunt bereikt. Je brein zendt alleen nog maar lange en trage breingolven uit. 

Weefsel en spierherstel

Je lichaam is nu in staat zich te herstellen ter voorbereiding op de komende dag. Groeihormoon wordt vrijgelaten om schade aan weefsels te repareren. Eiwitsynthese vindt plaats waardoor micro-scheurtjes in je spieren door het sporten gerepareerd kunnen worden. Dit proces kan efficiënt verlopen in de diepe slaap, mede doordat ook de bloedtoevoer naar de spieren toeneemt. 

Afvalstoffen verwerken in je brein

In het brein vindt tevens een grote schoonmaak plaats. Alle afvalstoffen van de stofwisseling worden weer afgebroken en verwerkt. Hersencellen worden voorzien van de juiste hulp- en bouwstoffen om de volgende dag weer mentaal optimaal te kunnen presteren.

Wanneer je wekker gaat

Als je uit de diepe fase van je slaapcyclus wordt gewekt, heb je een gedesoriënteerd gevoel. Met een beetje pech gaat je wekker net wanneer je in diepe slaap bent. Ga je op tijd naar bed en hou je een goed ritme aan, dan is deze kans echter klein. Hoe meer slaapcycli je doorloopt, hoe korter de diepe slaap fase wordt tegen het einde van je slaap.

Wil je weten hoe je er direct voor kunt zorgen dat de kwaliteit van je slaap beter wordt? Bekijk dan het artikel 5 tips voor een betere kwaliteit slaap.

REM-slaap

In tegenstelling tot diepe slaap, richt REM-slaap zich veel meer om het herstellen van je brein en geest (deze fase duurt ongeveer 20 minuten). REM staat voor "Rapid Eye Movement". Dit is ook de fase van de slaapcyclus waarin je droomt en gebeurtenissen en emoties verwerkt. Belangrijk voor het leren van nieuwe informatie is de geheugen consolidatie die plaatsvindt tijdens REM-slaap. Dit is een proces waarin herinneringen worden opgeslagen in ons lange termijn geheugen.

Slaapcyclus REM-faseREM-slaap is voornamelijk gericht op herstel en verwerkingen van de geest. (bron: oura.com)
Opvallend is dat in deze fase onze ademhalingsfrequentie en hartslag juist omhoog gaan. Mogelijk aan de hand van datgene wat ons brein verwerkt of de dromen die we op dat moment ervaren. Daarnaast valt de gehele controle over je lichaamstemperatuur weg, waardoor je ooit badend in het zweet wakker wordt. Alhoewel je in je dromen kunt bewegen, worden de impulsen voor beweging naar je ledematen gelukkig geremd.

Slaapcyclus verloop fasesTypisch verloop van de slaapcycli gedurende de nacht.


Deze video geeft nog een korte samenvatting van de verschillende slaapfases en wat er allemaal gebeurt op elk moment.

Conclusie

Je hebt nu geleerd dat onze slaap verdeeld is in slaapcycli van 1,5 a 2 uur. Bestaande uit:
  1. De inslaapfase, ter voorbereiding op lichte slaap
  2. De lichte slaapfase, waarin je lichaam tot rust komt en prikkels minder goed geleiden
  3. De overgang naar de diepe slaapfase, waarin je lichaam nog meer tot rust komt en vitale parameters (ademhaling, hartslag, bloeddruk etc) dalen
  4. De diepe slaapfase, waarin je lichaam en brein zich fysiek herstellen en voorraden aanvullen
  5. REM-slaap, waarin je brein voornamelijk gebeurtenissen verwerkt, droomt en geheugen consolideert
Wil je weten hoe ons brein ons in slaap brengt en wat de verschillende hersengolven tijdens slaap ons kunnen zeggen over de slaapfases? Lees dan ons artikel: Hoe werkt slaap? | Een uitgebreid overzicht

Wil je nog meer weten over een slaapcyclus of verschillende slaapfasen? Laat het ons weten in de reacties.
Reactie plaatsen
We maken gebruik van cookies!