De opkomst van moderne gedragsverslavingen | Herken jij ze?
arrow_drop_up arrow_drop_down
14 augustus 2020 

De opkomst van moderne gedragsverslavingen | Herken jij ze?

Je zit eindelijk even op de bank na een lange werkdag en ziet je mobiel oplichten. Uiteraard unlock je hem om te kijken of je een berichtje hebt. Het was (weer eens) niks bijzonders. Vervolgens ga je automatisch naar één van je social media apps, opent deze en blijft vervolgens nog een half uur scrollen. Wanneer je jezelf hier bewust van wordt, vraag je je af wat er in de afgelopen half uur eigenlijk is gebeurd. Zonde van je tijd, want je wilde straks nog even sporten en samen eten met je partner. Dat terwijl je vanavond ook écht nog even wat voorbereidingen moet treffen voor de volgende werkdag.

Herken jij jezelf in deze situatie? Merk je dat jezelf ook regelmatig verliest in je smartphone, je favoriete series of in online gaming? Je bent niet de enige. De opkomst van moderne gedragsverslavingen wordt steeds zichtbaarder en de kans is zomaar aanwezig dat je al lichte vormen vertoont.

smartphone verslaving moderne gedragsverslaving

Ken jij mensen die vastgeketend zijn aan hun smartphone?

Van middelenverslaving naar moderne gedragsverslaving

In een interview met H.V.M.N. maakt Dokter Cameron Sepah duidelijk dat er een verschuiving gaande is in de praktische geestelijke gezondheidszorg. Zelf is hij klinisch psychiater en professor aan de Universiteit van San Francisco. Hij ziet een toenemend aantal gedragsverslavingen in de kliniek. Waar er vroeger veel meer patiënten waren met een middelenverslaving (alcohol, drugs, en roken), komen er nu talloze mensen aanzetten met een internet-, smartphone- of gameverslaving.

verschillen middelenverslaving en gedragsverslaving

Grove verschillen tussen middelen- en gedragsverslaving

Wat is het verschil tussen een middelenverslaving en een gedragsverslaving?

Mensen met een middelenverslaving zijn verslaafd aan een bepaald ‘middel’ wat ze regelmatig tot zich nemen. Vaak gaat dit gepaard met zowel een fysieke als een mentale verslaving. De betreffende stof beïnvloedt allerlei chemische processen in hun brein, waardoor ze na verloop van tijd zowel fysiek als mentaal afhankelijk worden.

Een gedragsverslaving werkt vaak anders

Bij een gedragsverslaving is er geen sprake van een chemisch middel waaraan je verslaafd kunt raken. Het gaat hierbij om bepaalde gedragspatronen, gedragingen of activiteiten waaraan iemand verslaafd raakt. Deze gedragingen zorgen in het brein echter wel voor prikkeling van je pleziercentra. Hierdoor haal je wel voldoening uit het betreffend gedrag en zal je geneigd zijn het gedrag te herhalen (dit proces heet operante conditionering). Er treedt geen lichamelijke afhankelijkheid op. De mentale afhankelijkheid daarentegen, kan echter net zo sterk optreden als bij een middelenverslaving.

moderne gedragsverslaving smartphone

De reden dat mensen een gedragsverslaving (zoals m.b.t. hun smartphone) ontwikkelingen, is omdat ze in eerste instantie ook daadwerkelijk voldoening kunnen halen uit het betreffende gedrag.

De moderne gedragsverslaving

Klinisch psychiater Dr. Cameron Sepah laat weten dat hij steeds vaker in aanraking komt met patiënten die te maken hebben met een zogenaamde ‘moderne gedragsverslaving‘. Dit zijn de verslavingen die opgekomen zijn met de razendsnelle moderne ontwikkelingen in de afgelopen jaren. Deze ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat een groot deel van de wereld elk moment van de dag internet tot zijn beschikking heeft. Daarnaast heeft iedereen met een smartphone directe toegang tot social media, games, online-gokken, online-shoppen, series, pornografie en ga zo maar door. Mede vanwege de ongelimiteerde toegang is het aantal gedragsverslavingen met betrekking tot deze categorieën enorm toegenomen.

toename smartphone verslaving nederland

Ook in Nederland wordt het toenemende aantal mensen met afwijkend en verslaafd gedrag rondom zaken als de smartphone, internet en andere online bezigheden, steeds duidelijker. In bovenstaande grafiek is te zien dat ongeveer 28% van de jongeren (18-25 jaar) in 2017 het gevoel hadden verslaafd te zijn aan social media. Dit was als 10% meer dan in 2015. (bron: CBS.nl)

Hoe komt een gedragsverslaving tot stand?

Vaak begint het met onschuldige gedragingen. Gamen, online-shoppen en social media gebruik zijn op zich geen afwijkende gedragingen. Het probleem begint wanneer je gewoontes ontwikkelt, die steeds extremere vormen aannemen. Op een gegeven moment ga je social media (om maar een voorbeeld te noemen) gebruiken om je gedachten af te leiden wanneer het even minder gaat. Vervolgens ga je ook op instagram scrollen zodra je jezelf ook maar een moment verveelt. Het aantal uren dat je op deze platforms besteedt, gaat fors omhoog. Je merkt dat de situatie nu al serieuzer wordt.

Wanneer moet je ingrijpen?

Dat ligt enorm aan je eigen situatie. Voor sommige is het al storend wanneer ze één uur per dag kwijt zijn aan social media. Ze hebben een drukke baan en willen na het werk ook nog tijd over hebben voor sociale contacten en hun hobbies. Dan is een uur per dag al snel te veel. Ze snappen maar niet hoe ze zich steeds weer laten verleiden door hun telefoon. Ook al weten ze maar al te goed dat ze veel minder voldoening halen uit het checken van hun tijdlijn dan dat ze tijd hebben voor hun vriendenavondje.

afwijkend internetgedrag

Heb jij het idee dat jouw internetgedrag ten koste gaat van andere dingen die je graag zou willen doen?

Moderne gedragsverslaving of uit de hand gelopen hobby?

Omdat het per persoon en situatie verschilt wanneer er sprake is van afwijkend of verslaafd gedrag, zijn er een aantal punten die je kunt nalopen. Wanneer je deze punten positief beantwoordt, zou je bij jezelf na kunnen gaan of je misschien toch meer last hebt van je gedrag dan dat je tot nu toe hebt durven toegeven:

  1. Je hebt merkbaar last van je eigen gedragspatronen. Mensen die zo nu en dan eens wat langer op hun mobiel zitten, hoeven hier nog niet direct last van te hebben. Misschien verveel je je eens, omdat het buiten regent en je bent alleen thuis in het weekend. Het wordt pas storend als je in een situatie komt waarin je jouw mobiel niet meer kunt negeren. Het zit zo in je gedrag ingebakken dat je voortdurend bezig bent op je smartphone, dat je jezelf er haast niet tegen kunt verzetten. In deze mate heb je er zelf ook last van, omdat je gedrag op dit moment een groot deel van je leven bepaalt. Mogelijk zal je omgeving je als saai of ongeïnteresseerd gaan zien wanneer ze doorhebben dat je constant op je mobiel zit.
  2. Negatief effect op sociale en professionele gebieden. Wanneer je zoveel op je mobiel zit dat je zo nu en dan de tijd vergeet en te laat komt op je werk. Mogelijk kun je je ook niet meer op je werk zelf concentreren, waardoor je zichtbaar minder presteert. Je baas merkt dit op en laat je weten dat als je het tempo niet bij kunt houden, je vervangen zult worden door iemand met hogere productiviteit.
  3. Hoe dan ook kun je niet stoppen. Je bent je er maar al te goed van bewust dat je een probleem hebt. Ook heb je al meerdere pogingen gedaan om je gedrag aan te passen. Al deze pogingen waren tevergeefs, omdat je telkens terugviel in je oude patroon.
checklist moderne gedragsverslaving

In welke mate herken jij jezelf in deze 3 punten?

En?

Herken jij jezelf in de bovenstaande punten? Als je echt het idee hebt dat je te maken hebt met een hardnekkige gedragsverslaving, dan kun je het beste contact opnemen met je huisarts. Schaam je niet! Je bent echt niet de eerste en ook zeker niet de laatste. Er zijn honderden professionals die je waarschijnlijk heel goed kunnen helpen.

De kans is echter groter dat je jezelf maar half of enkel lichtjes herkent in de 3 stellingen. Je hebt wel een aantal gedragingen die je veel tijd kosten (zoals het constant checken voor nieuwe mailtjes). Mogelijk ben je jezelf hier ook wel bewust van en wil je er ook wel eens wat aan gaan doen. Het belangrijkste om af te komen van dit soort micro-gedragsverslavingen is dat je jezelf er in en in bewust van wordt. In praktijk wordt hiervoor vaak gewerkt met stimulus controle en exposure and response prevention. Hierover lees je alles in ons Ebook over Dopamine Fasting (hij komt er aan!).

De toekomst van moderne gedragsverslavingen

De verwachting is dat de moderne gedragsverslavingen alleen nog maar meer richting de voorgrond zullen gaan treden. Digitale ontwikkelingen maken online-activiteiten steeds verslavingsgevoeliger. Niet alleen door de beschikbaarheid van bijvoorbeeld games en series te vergroten. Verslavingsgevoelige gedragingen worden ook steeds toegankelijker en goedkoper. Het gedeelte van de wereldbevolking wat hiermee te maken krijgt, wordt groter en groter. Het wordt een steeds fundamenteler onderdeel van ons (westers) bestaan.

Tot slot

Is de toename van modern afwijkend gedrag jou al opgevallen? Of ben je bang dat je in beginnende verslaafde patronen aan het raken bent? Geen zorgen! Zoals gezegd is het het beste om een professional te raadplegen wanneer je er echt van overtuigd bent dat je een gedragsverslaving hebt. Reken jij jezelf niet tot deze groep, maar betrap jij jezelf wel regelmatig op eindeloos in je tijdlijn scrollen en Netflix series binge-watchen? Bekijk dan onze Ultieme guide voor Dopamine Fasting of download ons uitgebreide Ebook Dopamine Fasting Hierin leer je onder anderen:

  • Wat Dopamine Fasting is
  • Hoe dopamine functioneert in het menselijk brein
  • Op welke manier dopamine zorgt voor motivatie en learning
  • Hoe motivatie en learning invloed hebben op je gedrag
  • Op welke manier moderne ontwikkelingen leiden tot gedragsverslavingen
  • Wat je zelf kunt doen aan (milde) vormen van deze gedragsverslavingen

 

 

Over de schrijver
​Primal Focus is in eerste instantie puur bedoeld om bewustzijn rondom de mogelijkheden van het menselijk lichaam te verspreiden. Ik denk namelijk dat we steeds meer het contact met zowel ons fysieke- als mentale zelf kwijtraken. Dit leidt tot een negatieve spiraal waarin we onbewust omgaan met onze gezondheid. Als gevolg reageren onze lichaam en geest hier negatief op, waardoor wij weer vertrouwen verliezen in onze eigen biologie. Wanneer je leert over de behoeften van je lichaam en hieraan kunt voldoen, ben je in staat een langdurige samenwerking te starten. De nodige kennis staat aan de basis van dit proces. Op internet kun je haast op elke vraag een antwoord vinden, maar als je niet weet in welke context je dit antwoord moet plaatsen is de kennis weinig waard. Het doel van Primal Focus is om een zo groot mogelijke hoeveelheid kennis over leefstijl optimalisatie op een gestructureerde manier aan te bieden. Zo kun jij deze kennis tot je nemen, binnen een context plaatsen en toepassen voor een leuker, gezonder en beter leven.
Reactie plaatsen

We maken gebruik van cookies!