Dit zijn de voor- en nadelen van de cafeïne in jouw kopje koffie
arrow_drop_up arrow_drop_down
3 september 2020 

Dit zijn de voor- en nadelen van de cafeïne in jouw kopje koffie

Gemiddeld drinken wij Nederlanders 4 tot 5 koppen koffie per dag. Hiermee staan we in de top 5 landen van grootste koffiedrinkers ter wereld. Waarschijnlijk ken je dan ook maar weinig mensen die geen koffie drinken. Het is iets wat toch een beetje onderdeel is van onze cultuur en dan vooral op het werk of op kantoor. Je kent vast iemand die niet te genieten is zonder zijn eerst kopje in de ochtend. Daarnaast zijn er ook veel gemiddelde koffiedrinkers die het niet snel zullen toegeven dat ze stiekem best gehecht zijn aan een paar bakkies per dag. Koffie is dus een geliefd goedje, maar wat doet die koffie in zulke grote hoeveelheden eigenlijk met ons lichaam? In dit artikel kijken we naar de voor- en nadelen van koffiegebruik en dan met name rondom de cafeïne die er in zit.

De voor en nadelen van cafeïne in jouw koffie

Nederland staat in de top 5 van landen waarin het meest koffie wordt gedronken. Finland staat op de eerste plaats.

Veel verschillen tussen koffiedrinkers

Door Nederlanders worden er 19 miljard koppen koffie gedronken op jaarbasis. Onder de gebruikers is er echter veel variatie. Er zijn mensen die graag een kopje koffie drinken tussen de middag. Voor de meeste is dit gewoon omdat ze het lekker vinden. Daarnaast zijn er ook mensen die zowel mentaal als lichamelijk afhankelijk zijn van een aantal koppen koffie per dag. Er zitten natuurlijk nog vele voorbeelden tussen deze twee uitersten, maar de laatste variant zul je vooral tegenkomen in de werksfeer of op kantoor. Het overgrote deel van de extreme koffiedrinkers wordt geholpen door de gratis koffieautomaten op het werk. Vaak zullen ze hier ook te vinden zijn voor het dagelijkse praatje over het weer.

Koffieconsumptie nederland kopjes per dag

De gemiddelde consumptie van koffie in koppen per dag

Wat maakt koffie nou zo enorm aantrekkelijk?

Voor veel mensen zal het wel degelijk om de smaak gaan. Anderen zullen koffie voornamelijk drinken voor de stimulerende effecten van cafeïne. Denk maar eens aan die collega die s’ochtends als eerste met teneergeslagen houding bij de automaat staat. Een half uur later zie je deze persoon vrolijk en opgebeurd achter zijn bureau zitten.

Koffie stimulerende effecten

Gaat jouw hart sneller slaan van vers gemalen koffie?

Wat cafeïne precies met je doet

Cafeïne beïnvloedt je lichaam en geest op meerdere manieren. We zullen hier kort ingaan op de effecten. Voor een uitgebreidere beschrijving bekijk dan ons artikel: “Cafeine werking en functie | Wat doet dat kopje koffie?”

Cafeïne onderdrukt het signaal van moeheid

Gedurende de dag is je brein actief en verbrand het onder anderen glucose voor zijn energie. Als gevolg van deze verbranding komen er (afval)stoffen vrij die zich ophopen in je brein. Een van die stoffen is adenosine. Adenosine bindt normaalgesproken op zijn adenosine A2a-receptoren en veroorzaakt hiermee en gevoel van slaperigheid. Gedurende de dag worden de adenosine concentraties steeds hoger. Hierdoor voel jij je langzamerhand steeds meer moe worden. Cafeïne lijkt qua structuur erg veel op adenosine en kan ook aan de A2a-receptor binden. Als je cafeïne binnenkrijgt, bindt het in plaats van adenosine aan de A2a-receptor waardoor jij je tijdelijk niet moe voelt.

De ruimtelijke structuur van cafeïne

Dit is de ruimtelijke structuur van het molecuul cafeïne.

Cafeïne werkt als stimulant

Het blokkeren van de A2a-receptoren heeft ook een indirect effect. Hierbij gaat het om verhoogde vrijlating van de neurotransmitters noradrenaline, serotonine en dopamine. Samen zorgen zij er voor dat je een licht opgewekt gevoel kunt ervaren. Je voelt je tijdelijk scherper en hebt het idee dat je jezelf beter kunt concentreren.

Het effect van cafeïne op je nieren

Cafeïne zet de nieren aan om meer water uit je circulatie om te zetten in urine. Daarnaast zorgt het er ook voor dat er meer elektrolyten (mineralen) in je urine belanden. De combinatie van deze twee zorgt voor een verhoogde kans op dehydratie. Misschien is je ooit opgevallen dat je na een kopje koffie vaak of veel naar het toilet moet om te plassen. Naast een stimulerend effect op je urineproductie werkt koffie ook laxerend.

Het effect van cafeïne op het circadiaans ritme

Het circadiaans ritme kun je zien als jouw inwendige klok. Hierdoor weet jouw lichaam precies wanneer het wat moet doen. Een goed voorbeeld hiervan is het slapen gaan. Wanneer je aan het einde van de dag belandt, stapelt adenosine zich steeds verder op in jouw brein. Dit is onder anderen een teken dat je moet gaan slapen: je wordt moe. Als gevolg van de prikkeling van de A2a-receptoren door adenosine worden er ook andere processen in gang gezet om je voor te bereiden op het slapen gaan (lagere bloeddruk, lichaamstemperatuur etc). Wanneer er nog cafeïne in je lichaam circuleert en de A2a-receptoren blokkeert, zijn deze voorbereidende stappen niet mogelijk. Bovendien heeft cafeïne een remmend effect op melatonine.

Cafeïne remt de aanmaak van melatonine (het slaaphormoon)

Melatonine is beter bekend als het slaaphormoon. Daarnaast stijgt het tegen de avond in concentratie, mede om je lichaam voor te bereiden de slaap. Melatonine is een belangrijke stof voor het synchroniseren van je circadiaans ritme. Late cafeïne consumptie gooit dus roet in het eten van al deze belangrijke processen. Bedenk dat cafeïne ongeveer een halfwaardetijd heeft van 6 uur in het menselijk lichaam. Dit betekent dat er nog de helft van de cafeïne in je lichaam zit van het laatste kopje koffie dat je op je werk dronk.

Cafeïne remt melatonine aanmaak

Cafeïne remt aanmaak van melatonine wat nodig is voor een goede en diepe nachtrust.

De voordelen van cafeïne consumptie

Aan de hand van de bovengenoemde effecten zijn er een aantal voordelen aan koffie en cafeïne toe te schrijven. Laten we beginnen met het feit dat koffie simpelweg kan zorgen voor een hoop gezelligheid. Bovendien is het deel van onze cultuur. Cafeïne kan een kortdurend stimulerend effect geven, waardoor jij je tijdelijk beter kunt focussen. In bepaalde situaties kan dit wenselijk zijn, maar je wilt hier niet van afhankelijk raken. Soms worden cafeïne preparaten gebruikt als voorbereiding op het leveren van een fysieke prestatie. Denk bijvoorbeeld aan de steeds populairder wordende pre-workouts. Deze bevatten voornamelijk een hoop cafeïne.

Cafeïne werkt stimulerend tijdens sporten

Het stimulerende effect van cafeïne wordt in zowel krachtsport als duursport in het voordeel gebruikt.

Overige voordelen van cafeïne

Het lijkt dat de meeste voordelen van cafeïne puur van de betreffende situatie afhankelijk zijn. Toch zijn er een aantal voordelen die aan de hand van wetenschappelijk onderzoek zijn aangetoond. Het enige probleem is dat deze resultaten vaak moeilijk te reproduceren zijn. Je moet hierbij denken aan de volgende voordelen:

  1. Een toename van geheugen aan de hand van 200 mg cafeïne capsules (dit is een hoge dosering)
  2. Een groter uithoudingsvermogen tijdens conditie opdrachten
  3. Een lager risico op het ontwikkelen van alzheimer
  4. Een afname van het risico op depressie door een verbeterde gemoedstoestand
  5. Een lager voorkomen van ontstekingen
  6. Een groter gewichtsverlies

De nadelen van cafeïne consumptie

Wat veel mensen niet weten, is dat er ook serieuze nadelen bestaan aan de hand van (overmatig) cafeïnegebruik. We hebben zojuist al besproken dat het kan zorgen voor uitdroging en je circadiaans ritme kan verstoren. Met name verstoring van het circadiaans ritme zorgt er voor dat je gevoel van moeheid wordt versterkt. Dit kan een aanleiding zijn om meer koffie te gaan drinken. Op deze manier kan een vicieuze cirkel ontstaan.

cafeïne tolerantie veroorzaakt alleen maar meer moeheid

Veel cafeïne consumptie kan leiden tot tolerantie. Vanaf dit moment ontstaat er een vicieuze cirkel waarin je alleen maar meer en meer koffie drinkt, zonder dat je de effecten merkt.

Overige nadelen van cafeïne

Waar we het nog niet over hebben gehad, is dat cafeïne cortisol afgifte stimuleert. Verhoogde cortisol levels zorgen onder anderen voor een hogere bloedsuikerspiegel, een verminderde werking van het immuunsysteem en een hogere bloeddruk. Zelfs bij mensen die regelmatig koffie drinken, is dit effect nog duidelijk meetbaar.

Een ander feit wat vaak over het hoofd wordt gezien, is dat cafeïne een psychoactieve stof is. Dit betekent dat het invloed heeft op je gedrag of de manier waarop je prikkels interpreteerd. Regelmatig voorkomende bijwerkingen van overmatig cafeïnegebruik zijn dan ook angstigheid en paniekaanvallen.

Het grootste gevaar van overmatig cafeïnegebruik is de tolerantie die optreedt. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om de positieve effecten te merken, terwijl de negatieve effecten alleen maar groter worden. Zonder cafeïne ben je niks meer waard en zul je jezelf altijd moe en onscherp voelen.

Geniet, maar drink met mate!

Wanneer je 1 á 2 kopjes koffie per dag drinkt, zullen er in de meeste gevallen nog geen merkbare bijwerkingen optreden. Zolang je ze maar niet vlak voor het slapen gaan neemt. Het gaat er om dat je koffie met mate tot je neemt, zoals eigenlijk met alles het geval is. Koffie, en met name cafeine, heeft simpelweg niet de stempel van ongezond middel of drug wat iets als alcohol of roken wel heeft. Daarom zijn we er ons mogelijk niet bewust van dat cafeïne wel degelijk schadelijke effecten op onze gezondheid kan hebben. Dus net zo als voor een biertje of een wijntje geldt er voor koffie ook: “Geniet, maar drink met mate!”

 

Bronnen

  1. Lovallo, W. R., Whitsett, T. L., al’Absi, M., Sung, B. H., Vincent, A. S., & Wilson, M. F. (2005). Caffeine stimulation of cortisol secretion across the waking hours in relation to caffeine intake levels. Psychosomatic medicine67(5), 734–739. https://doi.org/10.1097/01.psy.0000181270.20036.06
  2. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Bron: www.RIVM.nl
  3. Armstrong LE, Casa DJ, Maresh CM, Ganio MS (July 2007). “Caffeine, fluid-electrolyte balance, temperature regulation, and exercise-heat tolerance”. Exercise and Sport Sciences Reviews. 35 (3): 135–40.
Over de schrijver
​Primal Focus is in eerste instantie puur bedoeld om bewustzijn rondom de mogelijkheden van het menselijk lichaam te verspreiden. Ik denk namelijk dat we steeds meer het contact met zowel ons fysieke- als mentale zelf kwijtraken. Dit leidt tot een negatieve spiraal waarin we onbewust omgaan met onze gezondheid. Als gevolg reageren onze lichaam en geest hier negatief op, waardoor wij weer vertrouwen verliezen in onze eigen biologie. Wanneer je leert over de behoeften van je lichaam en hieraan kunt voldoen, ben je in staat een langdurige samenwerking te starten. De nodige kennis staat aan de basis van dit proces. Op internet kun je haast op elke vraag een antwoord vinden, maar als je niet weet in welke context je dit antwoord moet plaatsen is de kennis weinig waard. Het doel van Primal Focus is om een zo groot mogelijke hoeveelheid kennis over leefstijl optimalisatie op een gestructureerde manier aan te bieden. Zo kun jij deze kennis tot je nemen, binnen een context plaatsen en toepassen voor een leuker, gezonder en beter leven.
Reactie plaatsen

We maken gebruik van cookies!